Rentmeesterschap van de kerk: een handboek voor predikanten
Wat is kerkelijk rentmeesterschap?
Eenvoudig gezegd is rentmeesterschap het verantwoord beheren van de middelen die God aan je heeft toevertrouwd (of het nu gaat om het beheren van het kerkbudget, onze vrijwilligers, of de missie en visie van onze plaatselijke gemeente).
Rentmeesterschap gaat verder dan de kerk helpen meer geld te verdienen of financiën beheren volgens de beste financiële praktijken voor kerken. We zijn geroepen om onze tijd, talenten en schatten te gebruiken op een manier die God eert en Zijn koninkrijk bevordert.
Kerkelijk rentmeesterschap is geen nieuwe term. Er waren rentmeesters in de Bijbel. We kunnen terugkijken naar Genesis om een voorbeeld van rentmeesterschap te zien. Jozef was de rentmeester van Potifar. We zien dit in Genesis 39:4. Jozef was een dienaar en opzichter, die belast was met alles wat Potifar bezat.
Want more from The Lead Pastor?
Sign up for a free account to complete reading this article:
Have an account? Log In
Kerkelijk rentmeesterschap is geen "leuke extra" voor kerken... De Schrift spreekt over kerkelijk rentmeesterschap vele malen. Het allereerste gebod dat Adam en Eva in de tuin kregen, ging over rentmeesterschap.
“Toen zei God: “Laten Wij mensen maken naar Ons beeld, overeenkomstig Onze gelijkenis; en laten zij heersen over de vissen van de zee, over de vogels in de lucht, over het vee, over heel de aarde en over al het kruipende gedierte dat op de aarde kruipt.” En God schiep de mens naar Zijn beeld; naar het beeld van God schiep Hij hem; mannelijk en vrouwelijk schiep Hij hen. En God zegende hen en God zei tegen hen: “Wees vruchtbaar, word talrijk, vervul de aarde en onderwerp haar, en heers over de vissen van de zee, over de vogels in de lucht en over al de dieren die op de aarde bewegen.”’ (Genesis 1:26-28)
Merk op dat God de hele schepping niet gewoon aan de mensheid gaf en zei: “Hier, het is nu van jullie, Ik wil het niet meer.” De hele schepping behoort nog steeds aan God toe; alles is van Hem. God gaf ons eenvoudigweg de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen.
Hij vertrouwde het aan ons toe om ervoor te zorgen. Hij wil dat we trouwe rentmeesters zijn van alles op aarde en ervoor zorgen totdat Hij terugkomt (Lucas 19:12-13).
Het geestelijke gevaar van slecht rentmeesterschap
Een van de meest ontnuchterende waarschuwingen in de Schrift komt van Jezus Zelf in de gelijkenis van de zaaier.
Wanneer Hij uitlegt waarom sommige mensen niet volwassen worden in hun geloof, wijst Hij op “de misleiding van rijkdom” en “de verlangens naar andere dingen” die binnensluipen en het Woord verstikken, waardoor het onvruchtbaar wordt (Marcus 4:19).
Met andere woorden: slecht rentmeesterschap gaat niet alleen over het verkeerd beheren van geld—het gaat erom dat we toestaan dat het najagen van rijkdom onze geestelijke prioriteiten verdringt.
Wanneer kerken of individuele gelovigen geld gaan behandelen als een maatstaf voor succes of zekerheid, verandert dit subtiel de manier waarop zij beslissingen nemen:
- Begrotingen worden steeds omvangrijker
- Vrijgevigheid wordt voorwaardelijk
- De missie van de kerk raakt verloren in de wirwar van “strategische doelen”
Het eindresultaat? Een kerk die organisatorisch druk is, maar geestelijk stagneert.
Het gevaar zit niet in rijkdom zelf—het zit in de misleiding ervan. Rijkdom belooft zekerheid, maar levert afleiding. En wanneer we vanuit die houding rentmeesterschap beoefenen, lopen we het risico dat het Woord onvruchtbaar wordt in ons leven, onze bedieningen en onze kerken.
Wil je meteen aan de slag met enkele praktische suggesties?
#1: Begin bij het hart - Leer identiteit
#2: Geef binnen het hele leiderschapsteam het voorbeeld van rentmeesterschap
#3: Rentmeesterschap gaat niet over geld
#4: Houd de beste praktijken voor financieel beheer in stand
#5: Bied handige hulpmiddelen voor online geven aan
#6: Bied mogelijkheden voor vrijwilligerswerk
#7: Maak een bronnenbibliotheek voor de kerk
#8: Stimuleer het delen van middelen en samenwerking tussen teams
#9: Stimuleer fondsenwerving voor zending en evangelisatie
#10: Onderwijs en training over schuldvermindering en financiële planning
Fundamentele waarheden over rentmeesterschap in de kerk
We zien dat rentmeesterschap Bijbels is, vanaf Genesis tot en met het Nieuwe Testament. Jezus gaat het gesprek over geld niet uit de weg, en dat zouden wij ook niet moeten doen. Maar voordat we praktisch aan de slag gaan, zijn er enkele fundamentele waarheden die we moeten begrijpen.
Waarheid #1: God bezit alles
Ik weet zeker dat ik het niet eens hoef te zeggen, maar de hele aarde behoort aan God (Deuteronomium 10:14). Alles wat we hebben, is door God gegeven. Al onze middelen—tijd, talenten, geld en materiële bezittingen—behoren aan God, en wij zijn slechts rentmeesters die met de zorg ervoor zijn toevertrouwd.
In plaats van te vragen — wat wil God dat ik Hem geef? Kun je vragen — is er iets dat ik God onthoud? Hier in Noord-Amerika zijn we zeer gezegend en maken we van zoveel dingen gebruik. Wie heeft zich ooit gefrustreerd gevoeld over slechte internettoegang op zijn telefoon? Of omdat er niet genoeg ruimte in de koelkast is? Je hebt waarschijnlijk de statistiek gehoord dat je, als je geld in je portemonnee hebt, tot de rijkste 8% ter wereld behoort.
Het gaat hier niet om jou of je gemeente een schuldgevoel of schaamte aan te praten zodat je meer gaat geven, maar eerder om je perspectief op wat je al hebt te veranderen.
Geven en rentmeesterschap gaan over meer dan alleen geld. Wanneer we begrijpen dat alles wat we hebben een geschenk is van onze liefdevolle Vader (Jakobus 1:17), verandert dat de manier waarop we voor die geschenken zorgen en ze beheren. We kunnen vrijgeviger geven en dieper liefhebben zonder het gevoel te hebben dat we krampachtig moeten vasthouden aan wat we hebben (Job 1:21).
Waarheid #2: Rentmeesterschap is aanbidding
Als predikant weet je dat aanbidding meer is dan op zondagochtend zingen. Aanbidding is een daad waarbij je jezelf volledig aan God geeft.
“Daarom dring ik er bij u op aan, broeders, door de ontfermingen van God, om uw lichamen voor te stellen als een levend en heilig offer, voor God welbehaaglijk, dat uw redelijke eredienst is.” (Romeinen 12:1)
In alles wat we doen, ook in rentmeesterschap — door te geven, te dienen of onze middelen verstandig te beheren, eren we God en tonen we ons vertrouwen in Hem. Nogmaals, de nadruk ligt hier niet op het resultaat of de financiële opbrengst voor de kerk, maar op het ontwikkelen van een hart van aanbidding en dankbaarheid jegens onze Vader (2 Korinthe 9:7)
Waarheid #3: Rentmeesterschap vereist geloof
De manier waarop we omgaan met wat God aan ons heeft toevertrouwd, is een maatstaf voor onze trouw. Moedig je kerk aan om te geven wat zij geloven dat God van hen vraagt. Dit betekent dat ze moeten bidden en met Jezus moeten spreken over hun geven. Het is voor hen een daad van geloof om Hem te zoeken en vervolgens uit gehoorzaamheid te geven naar wat zij geloven dat God tegen hen zegt.
Daarnaast leert Jezus in de gelijkenis van de talenten (Mattheüs 25:14-30) dat degenen die trouw zijn in het minste, meer toevertrouwd zullen krijgen. Ons rentmeesterschap is een uitdrukking van onze trouw aan God en ons vertrouwen in Zijn voorziening. Het is erkennen dat alles wat we hebben Hem toebehoort en dat het ons voor een bepaalde tijd is toevertrouwd. Nu hebben we de gelegenheid om het aan God terug te geven en Hem toe te staan het voor Zijn doeleinden te gebruiken.
Onze trouw aan Hem met onze middelen stelt ons in staat om met God samen te werken in Zijn werk. Wat een vreugde is het om God aan het werk te zien in en door onze inspanningen.
Waarheid #4: Rentmeesterschap draait om het hart
Tienden en offergaven maken deel uit van wat het betekent om goede rentmeesters te zijn, maar het is zoveel meer dan dat. Rentmeesterschap draait om het hart van de gever. Hoe een kerk tegen rentmeesterschap aankijkt, is vaak te zien aan de manier waarop er vanaf de kansel over offergaven en tienden wordt gesproken. Laat me je aanmoedigen, predikant: de beste vorm van rentmeesterschap vanuit je gemeente komt voort uit een hart dat van Jezus houdt en Hem zoekt voor leiderschap en richting over hoe de middelen die Hij hun heeft gegeven het beste kunnen worden beheerd.
Leiderschapstips voor effectief rentmeesterschap in de kerk
Hier zijn tien praktische suggesties voor rentmeesterschap die een predikant of kerkleider kan gebruiken om goed rentmeesterschap in hun kerken te ondersteunen.
Praktische suggestie #1: Begin bij het hart – onderwijs over identiteit
Het uitgangspunt voor effectief rentmeesterschap in de kerk is om je te richten op het hart van de gemeente. We willen nooit schuld of schaamte gebruiken om mensen ertoe te dwingen hun middelen te geven. De beste motivatie is altijd liefde. Wanneer mensen begrijpen wie ze in Christus zijn, zullen ze hopelijk in een relatie met Jezus wandelen.
In de cultuur van vandaag lijkt het erop dat je bent wat je doet. We worden gedreven om ons leven op te bouwen door een succesvolle carrière te hebben, in de juiste buurt te wonen en in de juiste auto te rijden. Als we dat vertalen naar onze wandel met Jezus, wordt het gemakkelijk een systeem van prestaties in plaats van vertrouwen:
- Ik moet de juiste boeken lezen.
- Ik moet elke dag de juiste hoeveelheid tijd in gebed doorbrengen.
- Ik moet mijn tijd als vrijwilliger in de kerk inzetten.
Als het om geven gaat, kunnen we verstrikt raken in het getal. “Moet ik vóór of na de belastingen tienden geven? Telt het als ik aan andere goede doelen geef en niet aan mijn kerk? Moet ik tienden geven over geschenken die ik ontvang?”
We moeten voorzichtig zijn, want dit soort denken begint veel te lijken op dat van de farizeeën, die tienden gaven van hun kruiden, en we weten hoe streng Jezus tegen hen was.
Goed rentmeesterschap binnen je kerk groeit vanuit liefde en gehoorzaamheid aan Jezus Christus, en dat moet beginnen met onderwijs over identiteit. Auteur, spreker en ervaren predikant Frank Friedmann heeft veel te zeggen over onze identiteit in Christus, waarover je meer kunt lezen in zijn boek “Verbijsterd door genade.”
Praktische suggestie #2: Geef hierin het voorbeeld binnen het hele leiderschapsteam
Het beïnvloeden van de cultuur van je kerk begint bij de kernleiders. Begin met het voorbeeld geven van wat vanaf het podium wordt verkondigd. Nogmaals, dit begint ermee dat de leiders in praktijk brengen wat het betekent om deel uit te maken van een gemeenschap van genade en aanvaarding. Wanneer dat gebeurt, zal het ook andere aspecten beïnvloeden waarop je hoopt impact te hebben, zoals rentmeesterschap in de kerk.
Net zoals Paulus de Korintiërs aanmoedigde zijn voorbeeld te volgen, “Weest mijn navolgers, zoals ook ik Christus navolg” (1 Korintiërs 11:1). Ker keleiders worden geroepen om voorbeelden te zijn voor degenen die zij leiden en dienen vrijwillig en integer.
Praktische suggestie 3: Het gaat niet om het geld
Goed rentmeesterschap draait niet alleen om het verhogen van de giften. Het komt terug bij het hart van de mensen in de kerk. Wandelen zij met Jezus en vertrouwen zij op Hem? Zien zij dat rentmeesterschap een verlengstuk is van hun wandel?
Tegenwoordig geeft een relatief klein percentage van de christenen tienden. Als predikanten moeten we zorgvuldig en doelbewust communiceren met onze leden (in de preken of korte boodschappen over de collecte die we geven).
Maar geld is niet alles.
Om dit te begrijpen, moeten we anders naar onze middelen kijken. Alles wat we hebben, behoort God toe; Hij heeft ons eenvoudigweg toevertrouwd ervoor te zorgen. Het is een goede gewoonte om ons af te vragen: “Hoe vraagt God mij om in deze periode te geven?”
En Hij kan zeggen dat we niet financieel moeten geven, maar dat we in plaats daarvan onze tijd of een ander middel moeten geven. Welke gave ons ook is gegeven, we worden geroepen die te gebruiken om elkaar te dienen als goede rentmeesters.
“Laat ieder de bijzondere gave die hij heeft ontvangen, gebruiken om elkaar daarmee te dienen als goede rentmeesters van de veelsoortige genade van God.” (1 Petrus 4:10)
Praktische suggestie 4: Houd goede praktijken voor financieel beheer in stand
Elke kerk zou een financiële commissie moeten hebben die verantwoordelijk is voor het financiële beheer van de kerk. Dit zal waarschijnlijk je bestuur of diakenen zijn. Zij zijn verantwoordelijk voor het volgende:
- Het opstellen van financiële documenten van de kerk (en deze documenten bewaren gedurende de door de IRS voorgeschreven periode)
- De jaarlijkse begroting ontwikkelen en goedkeuren.
- Alle noodzakelijke documenten en correspondentie met betrekking tot het belastingseizoen indienen.
- De verzekeringsdekking controleren.
- Naleving van juridische, financiële en HR-beleidsregels handhaven.
Je financiële commissie van de kerk moet bestaan uit mensen die trouw, door de Geest geleid en betrouwbaar zijn (1 Korintiërs 4:2), omdat zij aan de frontlinie staan bij het beheren van de middelen van de kerk.
Praktische suggestie 5: Bied handige hulpmiddelen voor online geven aan
Hoe gemakkelijker je het voor je gemeente maakt om giften te doen, hoe beter. De beste manier om dat te doen is met software voor giften aan de kerk. Je hoeft tijdens een zondagse dienst niet langer de collectezak rond te laten gaan. Je leden kunnen online geven, via een app of zelfs per sms. Goede software voor giften aan de kerk stroomlijnt het proces voor je gevers, maar ook achter de schermen voor je boekhouder en/of financiële commissie. Dit kan de giften verhogen en terugkerende donaties eenvoudiger maken. Enkele belangrijke functies zijn:
- Gepersonaliseerd online geefportaal
- Eenvoudige instelling van terugkerende donaties
- Rapportages en analyses
- Evenementregistratie en geven
- Donorbeheer — communicatie en fiscale ontvangstbewijzen eenvoudig regelen
Er zijn zoveel opties om door te nemen dat ik het je gemakkelijk heb gemaakt met deze selectie van de 10 beste softwareprogramma’s voor giften aan de kerk.
Praktische suggestie #6: Bied vrijwilligersmogelijkheden
Misschien zijn er mensen in de kerk die financieel niet veel kunnen geven, maar toch willen deelnemen en willen geven wat ze kunnen.
Een geweldige manier om dit te doen, is door hun vrijwilligersmogelijkheden aan te bieden om betrokken te raken. Rentmeesterschap gaat opnieuw niet alleen over het financiële resultaat, maar begint met de instelling dat alles wat we hebben aan God toebehoort, inclusief onze tijd en talenten. Hier zijn enkele geweldige niet-financiële middelen die we de kerk kunnen aanbieden:
- Dienen in de crèche of het kinderwerk op zondagochtend
- Je talenten aanbieden om anderen les te geven (bijv. kunst of muziek)
- Professionele vaardigheden, zoals op het gebied van koeling, verwarming, ventilatie en airconditioning, of websiteontwerp
- Beginnen met een vrijwilligersrooster voor schoonmaak op zaterdagen
Maak er een punt van om deze niet-financiële middelen, die worden aangeboden ten behoeve van de kerk en haar leden, te eren en te waarderen. Dit zal een grote bijdrage leveren aan het opbouwen van een cultuur in de kerk waarin alle gaven van God worden ingezet tot Zijn eer.
Praktische suggestie 7: Richt een kerkelijke bibliotheek op
Je hebt een kerkelijke bibliotheek nodig. Een goede rentmeester zijn betekent dat we de middelen die we hebben met anderen delen (Hebreeën 13:16).
- Heeft je kerk boeken of video's aangeschaft voor een studie in een kleine groep? Misschien verzamelt de kerk al jaren boeken over verschillende onderwerpen die interessant kunnen zijn voor de gemeente.
- Barst je boekenkast uit zijn voegen van de hulpmiddelen?
- Waarom zou je deze niet beschikbaar maken voor de gemeente door een kerkelijke bibliotheek op te zetten?
Vaak zijn deze boeken niet gemakkelijk verkrijgbaar via openbare bibliotheken. Het opzetten van een bibliotheek met hulpmiddelen kan enige tijd kosten, maar uiteindelijk is het de moeite waard wanneer je deze aan je gemeente kunt aanbieden om hun geestelijke groei te stimuleren. Je hebt iemand nodig die alle hulpmiddelen kan doornemen en catalogiseren. Hier zijn enkele stappen om je op weg te helpen:
- Verzamel alle bronnen die je hebt en maak er een lijst van.
- Voer ze in een database of catalogus in, zodat je snel je inventaris kunt raadplegen.
- Vind een centrale plek om de boeken en andere materialen op te slaan, zodat gemeenteleden er snel en gemakkelijk toegang toe hebben.
- Bepaal eventuele richtlijnen voor het lenen van de bronnen.
- Communiceer aan de kerk dat de bronnen beschikbaar zijn voor gebruik en hoe ze toegankelijk zijn.
Een bronnenbibliotheek is een geweldige manier om goed rentmeesterschap te tonen over de materialen die God heeft gegeven.
Praktische suggestie #8: Deel bronnen en stimuleer samenwerking tussen teams
Kerken worden meestal geleid door meerdere teams en vrijwilligers die verschillende diensten en programma’s verzorgen. Net als in de vroege kerk kun je je teams aanmoedigen om met elkaar te delen wat ze hebben (Handelingen 4:32). Je hebt bijvoorbeeld:
- Ontvangstteam
- Kinderwerk
- Jongerenwerk
- Evenementenplanning
- Aanbiddingsteam
Het ontvangstteam heeft misschien versieringen die het evenemententeam wil gebruiken voor een speciaal evenement. Het jongerenwerk heeft misschien spellen of sportbenodigdheden die het evenemententeam wil gebruiken voor een feest dat het plant.
In plaats van die benodigdheden opnieuw aan te schaffen, kun je je teams aanmoedigen om met elkaar te communiceren over hun behoeften binnen de kerk en te proberen te delen wat ze hebben. Dit stimuleert goed rentmeesterschap over de apparatuur, maar bevordert ook teamwerk en samenwerking binnen de kerk.
Dit heeft bovendien als voordeel dat het relaties en gemeenschapszin opbouwt.
Praktische suggestie #9: Creatieve fondsenwervingsacties van de kerk voor zending en evangelisatie
Je kunt het financiële comité vragen om een percentage van het jaarlijkse kerkbudget toe te wijzen aan zendings- en evangelisatieprogramma’s. Rond Thanksgiving organiseert onze kerk elk jaar graag een speciale rentmeesterschapscampagne om geld en bewustwording in te zamelen voor een lokale voedselbank of opvangcentrum.
Je leden aanmoedigen om aan deze doelen te geven, is een win-winsituatie. Het stimuleert niet alleen liefdadigheid en goed rentmeesterschap met hun geld, maar vervult ook de Grote Opdracht van Jezus om eropuit te gaan en het Goede Nieuws te verspreiden en discipelen van alle volken te maken (Matteüs 28:19)
Praktische suggestie #10: Onderwijs en training over het afbouwen van schulden en financiële planning
Voor velen van ons voelt geld tegenwoordig krap. Volgens Market Watch leven 66,2% van de Amerikanen van salarisstrook naar salarisstrook. Dat voelt niet prettig, en wanneer het financieel krap voelt, is het leven stressvol en is het zelfs moeilijk om na te denken over wat je aan de kerk kunt geven.
Door praktische voorlichting, training en discipelschap over het afbouwen van schulden te bieden, bereid je je gemeente voor op succes, niet alleen persoonlijk, maar ook om meer en regelmatiger aan de kerk te kunnen geven.
Wat ons als gelovigen kan tegenhouden, is dat sommigen geloven dat het verkeerd is om veel geld te verdienen of dat het moeilijk is om in de hemel te komen als je rijk bent.
In Matteüs 19:24 zegt Jezus: “Ik zeg jullie opnieuw: het is gemakkelijker voor een kameel om door het oog van een naald te gaan, dan voor een rijke om het koninkrijk van God binnen te gaan.” Dat klinkt behoorlijk definitief totdat we verder lezen bij vers 26, waar Hij zegt: “Jezus keek hen aan en zei: ‘Bij mensen is dit onmogelijk, maar bij God is alles mogelijk.’”
Jezus zegt niet dat het moeilijk is om in de hemel te komen als je rijk bent, maar dat je God en het geld niet kunt dienen (Matteüs 6:24). Zijn boodschap door de hele evangeliën heen is er een van God liefhebben en anderen liefhebben. Dat is moeilijk wanneer je meer van geld houdt dan van God.
Financieel rentmeesterschap is een enorm onderwerp in de cultuur van vandaag, meer dan ik denk dat we beseffen. Er zijn duizenden Bijbelverzen over geven en geld.
Jezus aarzelde niet om over de moeilijke onderwerpen te praten, waaronder geld. Wij hoeven er ook niet omheen te lopen. Het is beter om het recht onder ogen te zien. Financiën staan hoog op de agenda van mensen en wij kunnen met hen samenwerken door middel van voorlichting en training, om hen liefdevol te ondersteunen en te discipelen zodat ze meer financiële vrijheid ervaren.
Bekijk de volgende bronnen voor meer informatie:
Verantwoording is de structuur van rentmeesterschap
Rentmeesterschap vindt niet plaats in een vacuüm—het gedijt in omgevingen waarin verantwoording wordt afgelegd. Jezus gebruikte herhaaldelijk gelijkenissen om dit punt duidelijk te maken, vooral in verhalen zoals de gelijkenis van de talenten (Matteüs 25:14–30) en de gelijkenis van de onrechtvaardige rentmeester (Lucas 16:1–13).
Toen Jezus over rentmeesterschap sprak, was Hij duidelijk: van degenen aan wie middelen waren toevertrouwd, werd verwacht dat zij verantwoording aflegden.
Als onze kerken geen structuren voor financiële en missionaire verantwoording opbouwen, wordt rentmeesterschap vaag, subjectief en gevaarlijk geïsoleerd. Erger nog: het opent de deur naar ongecontroleerde uitgaven, het afdwalen van de missie en leiderschapsbesluiten die niet transparant zijn.
Verantwoording gaat niet over controle—het gaat om duidelijkheid.
Verantwoording herinnert ons eraan dat alles wat wij beheren uiteindelijk aan God toebehoort en dat wij aan Hem verantwoording zullen afleggen over de manier waarop we het hebben gebruikt.
Of het nu gaat om begrotingsbeoordelingen, toezicht door ouderlingen / het bestuur of zelfs externe audits, trouw rentmeesterschap vereist een vast ritme van evaluatie. Niet om vakjes af te vinken—maar om ons hart afgestemd te houden op Degene die wij dienen.
Sluit je aan voor meer inzichten voor voorgangers
Blijf toegerust en geïnspireerd! Schrijf je in voor onze nieuwsbrief voor praktische tips en inzichten om je gemeente met vertrouwen te leiden.