Wat recent onderzoek ons vertelt over duurzame pastorale bediening
Pastoraal welzijn omvat de hele persoon: Geestelijke, lichamelijke, relationele en bedieningsgerichte druk werken allemaal op elkaar in en kunnen invloed hebben op het vermogen van een voorganger om de bediening vol te houden.
Bescherm het innerlijke leven: Gebed, de Schrift, geestelijke vorming, geestelijke begeleiding en de sabbat moeten meer blijven dan taken binnen de bediening.
Let op lichamelijke gezondheid: Regelmatig bewegen, voldoende slaap, voedzaam eten, preventieve zorg en vakantie zijn gewone maar belangrijke gewoonten voor een duurzame bediening.
Bouw vertrouwde relaties op: Steun van collega’s, mentorschap, het huwelijk en hechte vriendschappen bieden voorgangers plekken om eerlijk te zijn, steun te ontvangen en waarschuwingssignalen op te merken.
Gezonde ritmes maken voorgangers niet sterk genoeg om de bediening te dragen: Ze helpen een leven te vormen dat geworteld is in Christus — Degene die hen uiteindelijk draagt.
Wanneer predikanten stoppen, is dat zelden om één enkele reden. In het onderzoek van Lifeway Research naar het vertrek van predikanten uit 2025 noemden deze predikanten vaak conflicten, weerstand tegen hun aanpak van het dienstwerk en onrealistische verwachtingen als redenen voor hun vertrek.
Dit wordt bevestigd door het onderzoek naar het welzijn van geestelijken van het Hartford Institute uit 2024, waaruit blijkt dat het welzijn van predikanten veelzijdig is. Het wordt voornamelijk gevormd door:
Het onderzoek van Barna voegt daar nog een element aan toe: tussen 2015 en 2022 nam het geestelijke, mentale en emotionele welzijn van predikanten allemaal af. Hoewel recentere gegevens uit 2026 laten zien dat de uitputting enigszins is afgenomen, is hun tevredenheid over hun werk gedaald tot het laagste punt in meer dan tien jaar.
Continue Reading for Free
Create a free account to finish this article, plus get ongoing access to timely insights and practical resources.
Have an account? Log In
Uit het onderzoek komen steeds opnieuw drie met elkaar verbonden gebieden naar voren die van groot belang zijn voor de duurzaamheid van het predikantschap.
Gebied 1: Het innerlijke leven
Barna ontdekte dat predikanten die overwogen het dienstwerk te verlaten, vaker aangaven dat hun geestelijke vorming naar de achtergrond was verdwenen door hun verantwoordelijkheden als predikant. Ook rapporteerden zij minder vaak dat ze regelmatig persoonlijk de Bijbel lazen en aanbaden.
Pete en Geri Scazzero maakten dit patroon zelf mee. In Geri’s verslag van hun beginjaren bij New Life Fellowship vertelt zij dat de kerk groeide terwijl de uitputting een zware tol eiste van haar lichaam en emoties, en dat hun huwelijk achteruitging. Uiteindelijk zei ze tegen Pete: “Deze kerk geeft me niet langer leven, maar de dood.”
Pete schreef later:
Tekorten op geestelijk gebied worden meestal zichtbaar in een overmaat aan activiteiten. Ongezonde leiders ondernemen meer activiteiten dan hun gezamenlijke geestelijke, lichamelijke en emotionele reserves kunnen dragen.
Pete Scazzero
Het Bijbelse patroon omvat terugtrekking, niet eindeloze inzet. Psalm 46:10 zegt: “Wees stil en weet dat Ik God ben”, en Lucas 5:16 zegt dat Jezus “zich vaak terugtrok naar eenzame plaatsen en bad”.
Praktijken die dit gebied beschermen zijn onder meer een levensregel, gebed en het lezen van de Schrift die losstaan van de voorbereiding van preken, geestelijke begeleiding of counseling, en een regelmatige sabbat. Het onderzoek van Barna brengt rust en de sabbat in verband met een sterker ervaren welzijn.
Gebied 2: Het lichamelijke leven
Lifeway Research ontdekte dat 59% van de protestantse predikanten zei dat regelmatig sporten een uitdaging was, 49% zei dat gezond eten een uitdaging was en 45% zei dat consequent rust nemen een uitdaging was.
Clayton King is een onderwijzend predikant bij NewSpring Church met meer dan 30 jaar ervaring in de bediening. Hij heeft beschreven hoe een ziekenhuisopname wegens blindedarmontsteking, gevolgd door sepsis, een wake-upcall was. Door die ervaring ging hij beter kijken naar de manier waarop hij voor zijn lichaam zorgde en veranderde hij zijn aanpak van beweging, voeding, slaap en preventieve zorg.
Daniel Stegeman, een predikant met meer dan 15 jaar ervaring in de bediening in kerken in Ohio, New York en Pennsylvania, schrijft bij The Focused Pastor over pastorale gezondheid en duurzaamheid. Tijdens een intensieve periode in de bediening belandde hij met een ernstig hartprobleem op de spoedeisende hulp, waarna hij meer dan een jaar nodig had om te herstellen. Hij beschrijft de ervaring als een waarschuwing voor wat er kan gebeuren wanneer de fysieke eisen van de bediening onbeantwoord blijven.
Geen van beide verhalen bewijst dat de stress van de bediening de medische crisis veroorzaakte. Beide mannen beschrijven de ervaring als een keerpunt in de aandacht die zij aan hun lichamelijke gezondheid besteedden.
In 1 Korintiërs 6:19–20 zegt Paulus dat het lichaam aan God toebehoort. De directe context is seksuele heiligheid, maar de passage plaatst het leven in het lichaam nog steeds binnen de reikwijdte van het discipelschap.
De gewoonten hier zijn alledaags: regelmatig bewegen, voldoende slapen, voedzaam eten, preventieve medische zorg en daadwerkelijk vakantie nemen. De CDC brengt regelmatige lichamelijke activiteit in verband met een betere slaap, mentale gezondheid, cardiovasculaire gezondheid en een lager risico op verschillende chronische ziekten.
Zone 3: Het relationele leven
Uit het geestelijkenonderzoek van het Hartford Institute bleek dat 50% van de geestelijken zichzelf vaak of regelmatig als eenzaam beschreef. Uit de zevenjarige trendgegevens van Barna bleek dat het aandeel predikanten dat zei zich vaak of soms eenzaam of geïsoleerd te voelen, steeg van 42% in 2015 naar 65% in 2022.
Lifeway vond nog een waarschuwingssignaal: tussen 2015 en 2025 zeiden minder predikanten dat zij hun worstelingen deelden met een echtgenoot of echtgenote, een andere predikant of een goede vriend.
Mike Romberger, nu predikant voor bedieningen bij Crossroads Community Church, was ook hoofdpredikant van twee kerken en president en CEO van Mount Hermon Christian Camp. Gedurende die decennia van leidinggeven binnen de bediening is zijn huwelijk een van zijn belangrijkste beschermende factoren geweest. Romberger schrijft over gezonde gewoonten voor hoofdpredikanten en zegt dat zijn vrouw Jane hem “vele malen heeft bijgestuurd”. Het punt is eenvoudig: de persoon die het dichtst bij een predikant staat, kan vaak waarschuwingssignalen zien voordat de predikant dat doet.
Derwin Gray, sinds 2010 oprichter en hoofdpredikant van Transformation Church, gebruikt een paulinisch kader voor de relaties die een predikant ondersteunen: een “Paulus” die verder op de weg is, een “Barnabas” die naast je loopt en een “Timoteüs” in wie je investeert. (Transformation Church)
De gegevens van Barna ondersteunen de noodzaak van die relaties. In 2015 ontving 37% van de predikanten persoonlijke geestelijke steun van leeftijdsgenoten of mentoren minstens enkele keren per maand. In 2022 was dat aantal gedaald tot 22%.
Beschermende praktijken zijn onder meer een vaste groep van collega’s, een mentor, iemand die jonger is in wie je investeert en een huwelijk of hechte vriendschap waarin eerlijkheid welkom is.
Waarom de drie zones samenwerken
Het onderzoek van Hartford beschrijft het welzijn van geestelijken als multidimensionaal. Lichamelijke gezondheid, geestelijke praktijken, relaties, het gemeentelijke leven en systemische druk werken op elkaar in.
Paulus gebruikt vergelijkbare taal voor de hele persoon.
Moge uw geest, ziel en lichaam in hun geheel onberispelijk bewaard blijven.
1 Thessalonicenzen 5:23
Het doel is dan ook niet simpelweg manieren te vinden om met de eisen van het ambt om te gaan. Het gaat erom een duurzaam leven te ontwikkelen dat geworteld is in Christus.
Dat is belangrijk omdat de eisen reëel zijn. Lifeway ontdekte dat 67% van de predikanten zegt 24 uur per dag “oproepbaar” te moeten zijn, en 57% zegt dat de rol vaak overweldigend is.
Toch zegt Kolossenzen 1:17 dat in Christus “alle dingen samenhangen.”
Onze gewoonten creëren die zekerheid niet. Ze helpen ons een leven op te bouwen van waaruit we kunnen leven. We oefenen geen gezonde ritmes om onszelf sterk genoeg te maken om het ambt te dragen. We oefenen ze zodat we geworteld kunnen blijven in Hem die ons draagt.
