Pastorale inzichten: Wat je niet moet zeggen in een crisis
Nadat mijn vader was overleden na een lang, zwaar jaar van palliatieve zorg, sprak een predikant mijn dochter op een zondag aan. Ze zat alleen en verzamelde rustig haar gedachten, terwijl ze nadacht over het overlijden van haar grootvader.
Deze predikant, die zich er blijkbaar niet van bewust was dat ze een plek ver weg van alle anderen had gekozen, liep op haar af. Vastbesloten om zijn plicht te doen en troost te bieden, zei hij: "Ik weet dat je je echt verdrietig voelt."
Toen ze niet antwoordde, begon hij zijn indrukken van mijn vader te delen (hoewel hij nooit langer dan zestig seconden met de man had gesproken). Hij droeg een paar clichés en empathische oneliners aan voordat hij haar schouder aanraakte.
Want more from The Lead Pastor?
Sign up for a free account to complete reading this article:
Have an account? Log In
Ze kromp instinctief ineen en bleef stil. Na enkele ogenblikken liep hij weg met een opmerking dat hij voor haar zou blijven bidden.
Zonder het te beseffen maakte de (goedbedoelde) ongevoeligheid van deze predikant een moeilijke situatie nog erger. Waarom?
Deze predikant probeerde een prediker te zijn in plaats van een luisteraar.
Deze predikant bedoelde het goed, maar hij was zich totaal niet bewust van de complexe, moeilijke dynamiek van het leven van mijn vader. Hij wist niets van de ingewikkelde relatie die mijn vader met mijn gezin en mijn dochter had.
Hij ging op verschillende belangrijke manieren de fout in:
- Hij benaderde mijn dochter door haar te vertellen wat ze voelde in plaats van haar uit te nodigen om te delen.
- Hij maakte oppervlakkige opmerkingen in plaats van de complexiteit van haar pijn te erkennen.
- Hij raakte haar zelfs aan zonder toestemming te vragen.
Verdriet en trauma beïnvloeden mensen op verschillende manieren, en de predikant die een universele benadering van medeleven toepast, zal de situatie al snel ingewikkelder maken.
Scott Heine
Mensen kunnen verdriet, woede, spijt, schaamte, verbittering, angst of zelfs opluchting voelen. Anderen onderdrukken hun emoties door ontkenning of afleiding, omdat hun psyche van nature weet dat ze nog niet klaar of beschikbaar zijn om te verwerken wat ze hebben meegemaakt. En er zijn mensen die stilletjes en zelfstandig de troost van Christus zoeken of proberen hun aandacht te verleggen van verdriet naar lofprijzing.
In een crisis wegen onze woorden enorm zwaar.
Wanneer onze woorden door een predikant worden uitgesproken, worden ze, bedoeld of onbedoeld, vaak gezien als een weerspiegeling van Gods hart voor het lijden van mensen.
Hier zijn vijf belangrijke uitspraken die je moet vermijden.
1. "Ik weet hoe je je voelt."
Dat weet je niet.
Zelfs als je soortgelijke omstandigheden hebt meegemaakt, zijn traumatische ervaringen en verliezen altijd complex. Er komen nuances van relaties en percepties naar boven op onverwachte manieren, en emoties verschuiven vaak snel door een aaneenschakeling van gevoelens die elkaar soms overlappen en tegenspreken.
- Die vrouw kan bang zijn om haar man aan kanker te verliezen, maar ze kan ook terugdenken aan de strijd van haar moeder jaren geleden.
- Misschien verheugt ze zich stilletjes over de vele mooie jaren die zij en haar man al samen hebben gehad… of betreurt ze het dat ze niet vaker "ik hou van je" heeft gezegd.
- Misschien klampt ze zich vast aan de vrede die voortkomt uit de wetenschap dat God voor haar zal blijven zorgen wanneer haar man overlijdt.
- Misschien is ze boos op God omdat Hij haar wanhopige gebeden om genezing niet heeft verhoord.
Ga er niet van uit dat je weet hoe iemand zich voelt, maar respecteer diens autonomie.
Nodig die persoon uit om zijn of haar gedachten te delen: "Wil je erover praten?" of "Ik ben beschikbaar om te horen wat je voelt en denkt."
Zet je neiging om wijsheid aan te dragen opzij en luister gewoon. Creëer een veilige ruimte waarin anderen zich kwetsbaar kunnen opstellen. En als ze niet goed weten wat ze moeten zeggen, is dat prima. Reageer eenvoudig met: "Het klinkt alsof het op dit moment erg verwarrend is. Maar ik ben hier om te luisteren terwijl je je gevoelens nu en de komende dagen probeert te ordenen."
2. "God heeft een plan voor je."
Wel, natuurlijk heeft God een plan. Hij is almachtig en alwetend. Hij bekommert zich om de kleinste mus die uit de lucht valt (Matteüs 10:30).
Er kunnen crisismomenten zijn waarop het gepast is om iemand aan deze kostbare waarheden te herinneren. Maar vaak roepen trauma en verlies moeilijke vragen op die tijd verdienen om over na te denken, zonder terug te vallen op gemeenplaatsen. Houd het verdriet van Job in gedachten en herinner je de vijfendertig hoofdstukken van discussie over Gods bedoeling te midden van het verdriet, voordat God verklaarde dat Hij aan niemand verplicht is zijn plan uit te leggen!
Leef mee met de moeilijke vragen.
Hoewel je misschien geneigd bent om Romeinen 8:28 te citeren in de hoop iemand troost te bieden, is het vaak veel beter om op dat moment mee te leven met de moeilijke vragen. Je zou kunnen zeggen: "Wat je nu doormaakt, is intens. En je bent niet de eerste die God vraagt: 'waarom?' Misschien kunnen jij en ik die vragen samen aan God stellen en vervolgens afwachten wat Hij daarna doet."
Op een dag, wanneer de pijn is verzacht en het perspectief duidelijker is, zal je herinnering aan Gods goedheid en Gods plan meer welkom zijn.
3. "Als je iets nodig hebt, laat het me weten."
Wanneer iemand in een crisis verkeert, ervaart die persoon veel sociale, psychologische en lichamelijke behoeften. Sommige daarvan zijn misschien duidelijk, maar vaak zijn mensen door de omstandigheden te afgeleid om te herkennen wat zou helpen.
Velen van ons willen hulp aanbieden, maar weten niet goed wat gepast of welkom is. We willen beschikbaar zijn, maar vervolgens belasten we de lijdende persoon met het vaststellen van hun behoeften, contact met ons opnemen en om hulp vragen.
Help gewoon.
Het is beter om gewoon te zeggen: "Ik breng donderdagavond eten langs. Heb je liever lasagne of stoofvlees?" (Zorg er daarna voor dat de bakjes kunnen blijven staan of weggegooid kunnen worden; maak er geen taak van om de vaat af te wassen of terug te brengen!)
Of misschien: "Ik kan helpen met de kinderopvang terwijl jij met de situatie omgaat. Ik kan op elk moment na vijf uur langskomen. Ik neem activiteiten voor de kinderen mee, of ik kan ze meenemen uit eten zodat jij even rust hebt. Alles wat zou helpen."
Of kom gewoon zaterdagochtend langs en maai hun gazon.
De praktische gebaren die je aanbiedt (zonder dat erom wordt gevraagd), tonen zorg die verder gaat dan alleen woorden.
4. "Dat is mij ook overkomen."
Wanneer je met een hamer op je duim slaat, wordt je hele wereld zo groot als je duim. Al je aandacht wordt gericht op de pijn die je ervaart. Plotseling heb je één doel: de pijn laten stoppen. Je bent niet in staat om voor de pijn van anderen te zorgen.
Op dezelfde manier wordt hun wereld kleiner wanneer mensen met crises te maken krijgen.
Het verdriet of de angst die ze voelen, beperkt hun perspectief. Ze zijn er niet op voorbereid om naar jouw verhaal te luisteren of aandacht te hebben voor jouw ervaring. Je pogingen om hun crisis te normaliseren en empathie op te bouwen, kunnen neerbuigend overkomen en hun unieke pijn tekortdoen.
Je kunt beter zeggen: "Ik ben er voor je. Je staat er niet alleen voor."
Als je vanuit je eigen ervaring iets weet dat nuttig zou kunnen zijn, vraag dan toestemming voordat je het deelt: "Zou het helpen om iets te horen wat ik in een vergelijkbare situatie heb geleerd?" Houd je opmerkingen vervolgens beknopt en richt je op de ander, in plaats van je eigen verhaal te vertellen.
5. "Zet je eroverheen."
Sommige voorgangers voelen zich ongemakkelijk bij het delen van de pijn van anderen en brengen onbedoeld over dat het omgaan met crises lastig is. Ze geven de lijdende persoon een zachte knuffel, kloppen hem of haar op de rug en zeggen: "Daar, daar", alsof ze zo een einde aan de tranen willen maken. "Niet huilen. Hou vol. Hef je kin op. Heb geloof. Verheug je onder alle omstandigheden… zelfs in deze."
Een emotionele reactie op trauma proberen af te kappen, kan echter zeer schadelijk zijn.
Als je voor iemand wilt zorgen, bied dan oprechte, geduldige compassie in plaats van een aansporing om snel weer normaal te worden. Bedenk dat God de meest ingrijpende veranderingen in ons leven teweegbrengt in tijden van beproeving en gebrokenheid.
Laat iemand in een crisis nooit in de steek nadat je contact met die persoon hebt gezocht. In het begin wordt die persoon misschien omringd door zorgzame familie en vrienden, maar de pijn blijft bestaan nadat alle anderen terugkeren naar hun dagelijkse routines. Contact opnemen tijdens belangrijke mijlpalen, feestdagen, jubilea en andere momenten die herinneringen oproepen, kan een enorme troostende impact hebben.
Als je zegt "Ik denk vandaag aan je" herinner je hen eraan dat ze er niet alleen voor staan.
Een laatste gedachte en aanvullende bronnen
Bedenk dat meelevende zorg bieden tijdens een crisis niet betekent dat je alle antwoorden moet hebben. Het gaat erom dat je aanwezig bent, aandachtig luistert en oprecht betrokken bent zonder overhaast naar een oplossing toe te werken. En wees onderweg ook vriendelijk voor jezelf. Medeleven bieden kan emotioneel uitputtend zijn.
Je vertegenwoordigt God, maar je bent God niet. Deze fundamentele waarheid zou de benadering van iedere pastor ten aanzien van het ambt moeten leiden (zoals elk boek over kerkleiderschap je zou vertellen).
Je kunt het lijden verzachten met je liefdevolle goedheid, maar je kunt niet via een sluiproute door welke ervaring dan ook heen die God door de crisis heen voor iemand in petto heeft. Onderschat bovenal nooit de kracht van nederige empathie en een luisterend oor.
Voel je je overweldigd? Onthoud: hoewel communiceren met iemand in crisis ontmoedigend kan zijn, moet je proberen meer te luisteren dan te spreken. Aarzel ook niet om hulp te zoeken (online zijn er uitstekende bronnen over wat je wel en niet moet doen bij het ondersteunen van iemand tijdens een mentale gezondheidscrisis).
Meld je aan voor de e-maillijst van Lead Pastor!
Voor meer doorgewinterde inzichten van ervaren, bedachtzame pastors kun je je inschrijven voor onze e-maillijst!
We zouden je er graag bij hebben.
